Ketoza może być skutecznym narzędziem w walce o dobrą formę. Czy jednak, aby na pewno, jest ona dla każdego? Dowiedz się, czym jest ketoza, jakie są jej objawy i czy warto ją stosować. Najważniejsze informacje znajdziesz w tym artykule.
Spis treści
Ketoza – co to jest?
Ketoza to stan metaboliczny, w którym organizm przestaje korzystać z glukozy jako głównego źródła energii i zaczyna wykorzystywać tłuszcz. Dochodzi do niego w sytuacjach, gdy podaż węglowodanów w diecie jest przez dłuższy czas znacząco ograniczona, a zapasy glikogenu zgromadzonego w wątrobie i mięśniach, zostają wyczerpane.
W wyniku niskiego stężenia glukozy i insuliny we krwi, dochodzi do uruchomienia alternatywnego szlaku metabolicznego – uwolnienia z adipocytów kwasów tłuszczowych, a następnie, w wyniku ich przemian, wymuszonej syntezy ciał ketonowych w wątrobie. Stan, w którym ciała ketonowe dominują we krwi i stają się dla organizmu głównym źródłem energii, określany jest właśnie mianem ketozy.
Objawy ketozy
Objawy ketozy są skutkiem przestawienia organizmu na wykorzystywanie ciał ketonowych jako głównego źródła energii. Część z nich związana jest z okresem adaptacji i ma charakter przejściowy, część pojawia się po czasie – jako pożądany efekt dłuższego utrzymywania organizmu w stanie ketozy.
Do najbardziej charakterystycznych, przejściowych objawów ketozy, należą:
- zmęczenie, osłabienie, brak energii,
- zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
- nieświeży oddech, dziwny posmak w ustach,
- bóle głowy, migreny,
- drażliwość i problemy z koncentracją,
- suchość w ustach i wzmożone pragnienie,
- częstsze oddawanie moczu,
- zaburzenia snu
Pożądane objawy ketozy, występujące po czasie przy odpowiednio prowadzonej diecie, to przede wszystkim:
- zmniejszenie apetytu,
- spadek masy ciała,
- poprawa zdolności poznawczych,
- lepsza jakość snu,
- przypływ energii.
Jak wejść w stan ketozy?
Aby wejść w stan ketozy, konieczne jest stworzenie takich warunków metabolicznych, które doprowadzą do syntezy ciał ketonowych. Fundamentem diety są tłuszcze – powinny one stanowić około 70-90% dziennej podaży energii. Białko należy spożywać w umiarkowanej ilości – jego nadmiar może zostać przekształcony w glukozę, co z kolei może opóźniać wejście organizmu w stan ketozy. Bezpieczną granicą jest ok. 10-20% z łącznej puli kalorii. Węglowodany należy ograniczyć do minimum – nie powinny one przekraczać 5%.
Czas niezbędny do wejścia w stan ketozy jest kwestią mocno indywidualną. W zależności od uwarunkowań organizmu, poziomu aktywności fizycznej czy poprzedniego sposobu żywienia, proces ten może zająć zaledwie kilka dni lub mocno rozciągnąć się w czasie – nawet do miesiąca.
Jak utrzymać stan ketozy?
Podstawowym warunkiem pozwalającym na utrzymanie stanu ketozy jest pilnowanie odpowiedniej proporcji makroskładników w diecie – wysokiej podaży tłuszczów i umiarkowanej ilości białka przy jednocześnie możliwie jak najbardziej ograniczonym udziale węglowodanów.
Nie bez znaczenia jest także jakość spożywanych produktów. Z uwagi na wysoką podaż tłuszczów, wskazane jest unikanie tłuszczów trans i niskiej jakości tłuszczów roślinnych. Należy zwracać uwagę na składy etykiet – w wielu teoretycznie dozwolonych produktach może znajdować się wysoka ilość węglowodanów czy dodatek cukru.
Czy ketoza jest zdrowa?
Stan ketozy bywa często mylony z kwasicą ketonową. Nie jest on jednak z nią tożsamy – w odróżnieniu od kwasicy ketonowej, będącej powikłaniem metabolicznym (zwykle występującym w wyniku nieleczonej cukrzycy typu 1), jest stanem fizjologicznym (choć wymuszonym) i odwracalnym. Czy oznacza to, że ketoza jest zdrowa?
Faktem jest, że ketoza może być skutecznym narzędziem w walce z różnymi dolegliwościami. Istnieje wiele badań potwierdzających jej korzystne działanie w zakresie leczenia padaczki lekoopornej u dzieci, kontroli glikemii i wrażliwości insulinowej, poprawy panelu lipidowego czy redukcji masy ciała i tkanki tłuszczowej.
Nie brakuje jednak i doniesień budzących wątpliwości, co do bezpieczeństwa jej stosowania. Długoterminowe utrzymywanie organizmu w stanie ketozy może prowadzić do obciążonej pracy wątroby, nerek i trzustki, a ponadto prowadzić do zaburzenia zdrowia mikrobioty jelitowej.
Przejście na dietę ketogeniczną warto więc zawsze poprzedzić nie tylko niezbędnymi badaniami, ale także konsultacją ze specjalistą – lekarzem lub dietetykiem.
